Dalalka Afrika oo xayiraad kusoo rogay dhoofinta wax-soo-saarka Beeraha

Afrika-(Berberanews)-Ilaalinta cuntada adduunka ayaa hadda si xawli ah ku socota. Hindiya kadib, qaar ka mid ah wadamada EU-da ee cuntada u dhoofiya sida Hungary ayaa joojiyay dhoofinta dalagyada qaarkood.

Wadamo badan oo Afrikaan ah ayaa sidoo kale mamnuucaya dhoofinta wax soo saarkooda.

Ghana iyo Uganda ayaa ka mid ah dalal badan oo Afrikaan ah oo mamnuucay dhoofinta dalagyada iyo dalagyada kale ee beeraha iyadoo kuwa dambe lagu soo rogay canshuur badan si looga hortago in cuntada loo dhoofiyo dalalka deriska ah.

Dowlada Ghana ayaa kordhisay mamnuucida dhoofinta badarka. Mamnuuci ku meel gaadhka ah ee dhoofinta galleyda, bariiska, soybka, iyo badarka kale — oo dhaqan galay bishii Sebtembar ee sannadkii hore — ayaa hadda socon doona ilaa Sebtembar 2022.

Mamnuucidii hore waxaa loo sameeyay si loo xaqiijiyo sugnaanta cuntada iyo kordhinta digaaga iyo wax soo saarka xoolaha deegaanka.

Kordhinta xayiraadda ayaa timid iyadoo qiimaha badarka uu sare u kacay, waxaana qayb ahaan sabab u ah dagaalka Ruushka uu ku hayo Ukraine.

Halganka Beeralayda

Waa subax hore tuulada Yilo Nayili, Tamale, waqooyiga Ghana, iyo Wangarindo Nantogmah, oo 46 jir ah, beeraley yar oo maxalli ah ayaa ku mashquulsan qodista beertiisa. Waqtigaan oo kale, wuxuu caadi ahaan u dhaqmi jiray dalagyadiisa. Laakiin qiimaha bacriminta ee Ghana oo kor u kacaya ayaa ka dhigan in aanu u hayn karin beertiisa marar badan sida uu rabo.

“Waa inaan xaaqnaa beeraheena, laakiin qiimaha bacriminta iyo kiimikooyinka ayaa qalbiyadeena jebiya sababtoo ah ma awoodno inaan iibsano sanadkan,” ayuu yidhi.

Awaamiir ay dhawaan soo saartay dowladda oo mamnuucday dhoofinta badarka ayaa Wangarindo u tarjumeysa faqri daran.

Waxa uu rajaynayay in hadhuudh yaraanta suuqyada caalamiga ah ay u noqon doonto kor u qaadida dakhligiisa mar haddii uu qiimo sare ku iibin doono wax-soo-saarkiisa galleyda iyo digirta.

Wangarindo, go’aanka lagu mamnuucay dhoofinta alaabadooda ayaa dhabarjab weyn ku ah isaga iyo beeralayda kale ee Ghana.

“Haddii dawladdu ay xakamayn kari waydo qiimaha wax soo saarka beeraha sida bacriminta, sidee ayay naga filaysaa inaan ku sii jirno ganacsiga annaga oo hoos u dhigaya qiimaha wax soo saarkeena?” Ayuu ku muusooday.

Qiilka Mamnuucida

Ghana waxa ay qiil uga dhigtay mamnuucida badarka, sida uu qabo Christopher Aki, oo madax u ah qaybta soo saarta shahaado siinta dhoofinta badarka.

“Xaaladda hadda jirta [dagaalka Ukraine] awgeed, dowladdu waxay go’aansatay inay qaado tillaabooyin lagu joojinayo dhoofinta hadhuudhka si loo helo dheelitirka cunnada ee dalka,” ayuu yidhi Aki.

“Taasi waa sababta loo mamnuucay dalagyada cuntada ee ugu waaweyn ee aan wada ognahay – galleyda, bariiska, iyo digirta.”

Guud ahaan Afrika, beeralayda ayaa la halgamaya kharashaadka sare ee agabka beeraha sanadkan, iyadoo dawlado badan ay kharashka u sababeeyeen dagaalka Ukraine.

Si kastaba ha ahaatee, madaxa dhaqaalaha ee Jaamacadda Ghana ee Daraasaadka Horumarinta ee Tamale, Dr. Michael Ayamga, ayaa dareensan in dowladda looga baahan yahay inay ka fikirto wax walba ka hor intaysan soo rogin xayiraadda.

“Waxaad u baahan tahay inaad isticmaasho hababka suuqa ee ma aha habka adag iyo habka ay dowladdu u maamusho iyadoo isku dayaysa inay ka dhigto mid aan suurtogal ahayn beeralayda inay dhoofiyaan halkii ay ka siin lahaayeen dhiirigelinta inay ku iibiyaan gudaha,”
Ayamga ayaa u sheegay DW.

Beeraley badan oo Ghana ku nool ayaa ka cabsi qaba in mamnuucidaasi ay abuuri karto suuq madow haddii dowladdu ay ku guuldareysato inay si habboon ula gorgortanto beeralayda.

Moses Mahmood waxa uu DW uga warramay sida uu baabuurkiisu u maray Jamhuuriyadda Dimuqraadiga ah ee Congo iyo Jamhuuriyadda Afrikada Dhexe si uu u dhaafo jidgooyada ay dhigteen saraakiisha kastamku.”

Dawladda Uganda ayaa cashuur dheeraad ah ku soo rogtay. naga joojiya in aan cunno u qaadno meel ka baxsan Uganda, tani waxay saamaysay ganacsigeena oo ah isha ugu muhiimsan ee nolosheena,” ayuu yidhi.

Warbixinta waxa qortay AllAfrica.com
Turjumaada hawlwadeennada Berberanews.com